Grip salgınlarıyla mücadelede oyunun kurallarını değiştirebilecek bir bilimsel gelişme gündeme geldi. Herhangi bir grip türünü etkisiz hâle getirme kapasitesine sahip özel bir antikorun, pandemi durumlarında burun spreyi olarak geniş çapta kullanılabileceği açıklandı.
Antikor bazlı burun spreyi önce fareler ve makak maymunları üzerinde test edildi, ardından sınırlı sayıda insan denemelerine geçildi. İlk sonuçlara göre sprey, yalnızca mevsimsel grip türlerine değil, hayvanlardan insanlara bulaşabilen influenza virüslerine karşı da etkili oldu.
Günümüzde gripten korunmanın temel yolu yıllık grip aşıları olsa da, influenza virüslerinin sürekli mutasyon geçirmesi nedeniyle bu aşıların koruyuculuğu sınırlı kalabiliyor. Bu soruna çözüm arayan Johnson & Johnson, CR9114 adı verilen ve virüsün değişmeyen bir bölümünü hedef alan özel bir antikor geliştirdi.
CR9114, virüsün mutasyona uğramayan sabit yapısına bağlanarak influenza A ve B dahil olmak üzere tüm grip türlerini nötralize edebiliyor. Antikor ilk aşamada damar yoluyla uygulanmış olsa da, burna yeterince ulaşmadığı için beklenen koruma sağlanamadı.
2022 yılında CR9114’ün lisansını alan Leyden Labs, antikoru burun yoluyla uygulanabilecek bir sprey formuna dönüştürdü. Bu yeni yöntemle yapılan hayvan deneylerinde, farklı grip türlerine maruz bırakılan deneklerin hastalanmadığı görüldü. Test edilen virüsler arasında 1933 yılına ait tarihi bir influenza örneği de yer aldı.
İnsan denemeleri ise 18–55 yaş aralığında 143 gönüllüyle gerçekleştirildi. Günde iki kez uygulanan sprey, burun içindeki antikor seviyelerini sabit tuttu ve ciddi bir yan etkiye yol açmadı. Alınan burun mukusu örneklerinde, 2013’te Çin’de insanlara bulaşan kuş gribi türü dahil birçok influenza virüsünün etkisiz hâle getirilebildiği saptandı.
Bir sonraki aşamada gönüllülerin kontrollü biçimde grip virüslerine maruz bırakılması planlanıyor. Bu testler, burun spreyinin hastalığı gerçekten önleyip önlemediğini net biçimde ortaya koyacak.
University of Melbourne’dan Prof. Dr. Linda Wakim, burun spreyinin yüzde 100 koruma sağlamayabileceğini ancak burun yolunun engellenmesinin enfeksiyon riskini ciddi biçimde azaltacağını vurguladı. Wakim, yöntemin özellikle bağışıklık sistemi zayıf bireyler, sağlık çalışanları ve pandemi gibi acil durumlarda aşılar devreye girene kadar etkili bir geçici koruma sağlayabileceğini belirtti.
