Anayasa Mahkemesi (AYM), sağlık sektöründe görev yapan binlerce personeli yakından ilgilendiren kritik bir hak ihlali kararını karara bağladı. Mevcut düzenlemede yer alan ve sağlık çalışanlarının tuttukları fazla nöbetlerin bir kısmının ücretsiz kalmasına neden olan yasal sınır, Anayasa’ya aykırı bulunarak yürürlükten kaldırıldı. Karar, 10 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yerel mahkemenin itirazı haklı bulundu
Süreç, Çanakkale 2. İdare Mahkemesi’nin baktığı bir dava sırasında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’ndaki ek 33’üncü maddenin Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla başladı. Söz konusu madde; aile sağlığı ve toplum sağlığı merkezlerinde ayda 60 saati, diğer sağlık kuruluşlarında ise 130 saati aşan nöbetler için hiçbir şekilde ödeme yapılamayacağını öngörüyordu. Yerel mahkeme, bu sınırlamanın mülkiyet hakkını ve hukuk devleti ilkesini ihlal ettiğini belirterek iptal başvurusunda bulundu.
AYM: Ücretsiz nöbet zorla çalıştırma yasağına aykırıdır
Başvuruyu esastan inceleyen Anayasa Mahkemesi, düzenlemenin Anayasa'nın 18. maddesinde yer alan "Zorla Çalıştırma Yasağı" ile çeliştiğini saptadı. Yüksek Mahkeme gerekçeli kararında, sağlık personelinin hizmetine ihtiyaç duyulduğu hallerde belirlenen sürelerin üzerinde nöbet tutturulabileceğini ancak bu hizmetin karşılığının ödenmemesinin kabul edilemez olduğunu vurguladı.
Sağlık çalışanlarına orantısız külfet yüklenemez
İptal kararının gerekçesinde, kamu hizmetinin sürekliliği için fazla çalışma yaptırılabilse de, çalışanın emeğinin karşılığını almasının anayasal bir güvence olduğu hatırlatıldı. Yüksek Mahkeme, "Hizmetin devamlılığı gerekçesiyle dahi olsa, personelin emeğinin karşılığı olan ücretin belirli bir saatle sınırlandırılması, sağlık çalışanlarına orantısız bir külfet yüklemektedir" ifadelerine yer vererek kuralın iptaline hükmetti. Bu kararla birlikte, sağlık çalışanlarının yasal sınırların üzerinde tuttukları tüm nöbet saatleri için ücret talep etmelerinin önündeki hukuki engel kalkmış oldu.
