İngiltere’de bir televizyon programına katılan 30 yaşındaki Charlotte Johnstone, 7-8 yaşlarında soğuk algınlığı nedeniyle kullanmaya başladığı burun spreyini 23 yıldır bırakamadığını söyledi. Johnstone’un anlattıkları sonrası İngiltere’de sağlık ve eczacılık çevreleri, dekonjestan spreylerin yanlış kullanımının ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarıda bulundu.
Çocukken spreyi sıktığında burnunun açılmasıyla gelen “taze nefes” hissine bağlandığını anlatan Johnstone, bugün günde yaklaşık 8 kez sprey kullandığını belirtti. Sprey yanında olmadığında kalp çarpıntısı ve panik atak yaşadığını söyleyen Johnstone, gece yarısı sprey bulmak için saatlerce araba sürdüğünü, şişeler bitince son damlaları birleştirmeye çalıştığını dile getirdi.
“Geri tepme tıkanıklığı” nedir?
Hürriyet’in aktardığına göre tıpta “Rinitist Medikamentoza” olarak bilinen “rebound” yani geri tepme tıkanıklığı, dekonjestan burun spreylerinin uzun süreli kullanımında ortaya çıkıyor. Programa katılan Eczacı Sanjeev Panesar, spreylerin ilk kullanımda damarları büzerek rahatlama sağladığını, 7 günden uzun kullanımda ise vücudun bu etkiye alıştığını ve aynı rahatlama için daha fazla sprey istemeye başladığını anlattı. Sprey bırakıldığında ise vücudun aşırı tepki vererek damarları daha fazla genişletebildiği ve tıkanıklık hissinin arttığı belirtildi.
Hangi spreyler riskli?
Uzmanlar, riskin özellikle oksimetazolin ve ksilometazolin içeren dekonjestan spreylerle ilişkili olduğuna dikkat çekti. Tuzlu su (serum fizyolojik) ve steroidli spreylerin ise bu tür bir bağımlılığa yol açmadığı vurgulandı.
RPS araştırması: “Uyarılar yeterince anlaşılmıyor”
Kraliyet Eczacılık Derneği’nin (RPS) araştırmasına göre eczacıların yüzde 60’ı, hastaların bu spreylerin uzun süre kullanılmaması gerektiğinden habersiz olduğunu düşünüyor. Kullanıcıların beşte birinin de 7 günlük kullanım sınırını aştığı belirtiliyor. Johnstone ise kutularda uyarı bulunduğunu ancak bunun nedenlerinin yeterince açıklanmadığını savundu.
Çıkış yolu: Kademeli bırakma ve daha güçlü tedavi
Uzmanlar, birçok hastanın spreyi kademeli olarak azaltarak bırakabildiğini, uzun süreli vakalarda ise burnun iyileşmesi için daha güçlü ve steroid bazlı tedaviler gerekebileceğini belirtti. Bazı mağdurlar uyarıların ambalajlarda daha görünür olmasını, bazıları ise bu spreylerin reçeteyle satılmasını talep ediyor.
