2 Nisan Dünya Otizm Farkındalık Günü nedeniyle açıklamalarda bulunan Diyarbakır Memorial Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı İbrahim Zeyrek, otizmin son yıllarda ciddi şekilde artan nörogelişimsel bir bozukluk olduğunu vurguladı.
Otizm Oranları Artıyor
Uzman Zeyrek, 1970’li yıllarda 10 binde bir görülen otizmin günümüzde 33 çocuktan birinde gözlemlendiğini belirtti. 2000’li yıllara kıyasla yaklaşık %400 oranında artış yaşandığını ifade etti. Erkek çocuklarda otizmin kızlara göre 3-5 kat daha sık görüldüğü kaydedildi.
Belirtiler ve Tanı
Zeyrek, otizmin temel belirtilerini şöyle sıraladı:
- Konuşma gecikmesi
- Sosyal temas yoksunluğu
- İsme dönmeme ve göz teması kuramama
- İşaret edilen yere bakamama ve iletişim eksikliği
- Tekrarlayıcı hareketler ve duyusal farklılıklar
Tanı, DSM-5 kriterlerine göre konuluyor. A belirtisi sosyal iletişim yetersizliğini, B belirtisi ise sınırlı ilgi alanları ve tekrarlayıcı hareketleri kapsıyor. Küçük çocuklarda bu belirtiler her zaman gözlemlenemeyebilir.
Erken Tanı Önemli
Otizmin genellikle 2-3 yaş arasında fark edildiğini vurgulayan Zeyrek, erken tanı ve eğitimin önemine dikkat çekti. Özellikle 0-6 yaş arası beyin gelişimi açısından kritik bir dönem olarak kabul ediliyor. Bu dönemde kullanılmayan nöron bağlantıları kaybolabiliyor, bu nedenle erken müdahale büyük önem taşıyor.
Risk Faktörleri
Otizmin oluşumunda genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi, yani epigenetik süreçler, önemli rol oynuyor. Ayrıca ileri baba yaşı da risk faktörleri arasında yer alıyor. Günümüzde evlilik ve çocuk sahibi olma yaşının artmasıyla birlikte bu risk daha fazla gündeme geliyor.
Farkındalık Artıyor
2 Nisan Dünya Otizm Farkındalık Günü gibi etkinlikler sayesinde aileler daha bilinçli hale gelirken, otizmin erken tanı ve destekle yönetilebileceği konusunda farkındalık artırılıyor.
