Yüksekova’da ‘Berivan’ olarak bilinen kadınlar, Ramo Yaylası’ndaki zorlu mesailerini, geçmişin doğal tınılarını ve kolektif yaşam sevincini yaşatan bir gelenek olan halay ile noktalıyor. Karlı köyü Çimenli mezrasında ikamet eden bu kadınlar, sabahın erken saatlerinde hane içi sorumluluklarını yerine getirdikten sonra, yanlarına aldıkları sağım ekipmanlarıyla yaklaşık 30 kilometre mesafedeki yaylanın yolunu tutuyor. Kiraladıkları ortak bir kamyonetle ulaştıkları yaylada, yüzlerce küçükbaş hayvanın sağım işlemini güneşin altında gerçekleştiren berivanlar, gün boyu süren fiziksel çabalarını akşam saatlerinde bir araya gelerek kutluyor.
Berivanlardan Rabia Çakır, yaylada icra ettikleri çalışmanın sadece bir ekonomik faaliyet olmadığını, aynı zamanda kuşaktan kuşağa aktarılan bir yaşam biçimi olduğunu vurguluyor. Annesiyle birlikte uzun yıllardır bu geleneği sürdürdüğünü belirten Çakır, yayla mesaisinin kendisi için taşıdığı anlamı şu sözlerle ifade ediyor: "Yaz mevsiminde her sabah güneş doğmadan yaylaya geliyoruz. İlk işimiz koyunlarımızı bu sıcak güneşin altında sağmak oluyor. Sağım işlemi bittikten sonra ise hep birlikte halay çekiyoruz. Günün bütün yorgunluğunu, stresini ve emeğini halayla geride bırakıyoruz. Bu bizim yıllardır sürdürdüğümüz bir geleneğimiz."
Doğal seslerle geleneksel değerler korunuyor
Yayla kültürünün geçmişteki yansımalarını canlı tutmaya çalıştıklarını dile getiren Rabia Çakır, zaman zaman ses sistemlerinden yararlansalar da çoğunlukla kendi sesleriyle söyledikleri şarkıları tercih ettiklerini belirtiyor. Çakır, bu durumu şu şekilde açıklıyor: "Bu bize eski günleri, geçmişteki yayla kültürünü ve geleneklerimizi hatırlatıyor. O doğal seslerle halay çekmenin ayrı bir güzelliği var. Ben bu işi gerçekten çok seviyorum. Yıllardır annemle birlikte yaylaya geliyorum. Burada çalışmak, emek vermek ve günün sonunda halay çekerek bu birlikteliği yaşamak tarif edilemeyecek kadar güzel bir duygu. Benim için hem bir yaşam biçimi hem de büyük bir mutluluk."
Üretim süreci aile ekonomisini destekliyor
Yaylada geçirilen yoğun mesainin sonunda elde edilen sütler, köye geri taşınarak geleneksel yöntemlerle işleniyor. Kadınlar, sağdıkları sütleri otlu peynir, yoğurt ve tereyağına dönüştürerek hem kışlık gıda ihtiyaçlarını karşılıyor hem de ürünlerin bir kısmını satarak aile bütçesine katkı sağlıyor. Sabah ve akşam olmak üzere günün iki farklı vaktinde aynı tempoyla çalışan berivanlar, elde ettikleri bu ürünlerin bir kısmını kış aylarında tüketmek üzere saklıyor. Günlük bir saati bulan yolculukların ardından gerçekleşen bu üretim döngüsü, bölgedeki kadınların hem dayanışmasını hem de geleneksel yöntemlerle sürdürdükleri geçim kaynaklarını gözler önüne seriyor.
