2 Ekim 2018 tarihinde İstanbul’daki Suudi arabistan başkonsolosluğunda yaşanan cinayet, yalnızca Türkiye’yi değil tüm dünyayı sarstı. Gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın diplomatik bir binada öldürülmesi, basın özgürlüğü, insan hakları ve devlet sorumluluğu tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Aradan geçen yıllara rağmen Kaşıkçı’nın kim olduğu, neden hedef alındığı ve kaç yaşında hayatını kaybettiği hâlâ en çok merak edilen konular arasında yer alıyor.
Cemal Kaşıkçı kimdir?
Cemal Kaşıkçı, 13 Ekim 1958 tarihinde Suudi arabistan’ın Medine kentinde dünyaya geldi. Türk asıllı bir aileye mensup olan Kaşıkçı’nın kökleri yaklaşık beş yüzyıl öncesine dayanıyor. Dedesi, Suudi arabistan’ın kurucusu kral abdülaziz al suud’un özel doktoru olarak görev yaptı.
Bu aile geçmişi, Kaşıkçı’nın Suudi yönetimini yakından tanımasına ve ülkenin siyasi yapısını içeriden gözlemlemesine olanak sağladı.
Eğitim hayatı ve gazeteciliğe adım atışı
Eğitim hayatına Suudi arabistan’da başlayan Cemal Kaşıkçı, üniversite eğitimi için abd’ye gitti. Indiana üniversitesi gazetecilik bölümünden 1983 yılında mezun oldu. Bu dönem, onun uluslararası gazetecilik anlayışını benimsemesinde belirleyici rol oynadı.
Gazetecilik kariyeri ve sahadaki çalışmaları
Kaşıkçı, gazetecilik kariyerine Saudi gazette gazetesinde başladı. Daha sonra Şarkul avsat, Arab news ve Vatan gibi önemli yayın organlarında görev aldı.
Afganistan savaşı, Körfez savaşı ve El kaide gibi konularda sahadan yaptığı haberlerle tanındı. El kaide lideri Usame bin ladin ile röportaj yapan sayılı gazetecilerden biri olması, mesleki cesaretinin en dikkat çekici örneklerinden biri olarak gösterildi.
Suudi arabistan yönetimiyle ilişkisi
Cemal Kaşıkçı, gazeteciliğin yanı sıra diplomatik alanda da görevler üstlendi. 2003–2007 yılları arasında Suudi arabistan’ın Londra ve Washington büyükelçisi olan prens turki faysal’a basın danışmanlığı yaptı.
2007 yılında Vatan gazetesine genel yayın yönetmeni olarak atandı. Ancak reform yanlısı yayın politikası ve ifade özgürlüğünü savunan yazıları nedeniyle 2010 yılında görevinden alındı.
ABD’ye gidişi ve muhalif kimliği
2017 yılında artan siyasi baskılar nedeniyle Suudi arabistan’dan ayrılan Kaşıkçı, abd’ye yerleşti. Burada The washington post için köşe yazıları kaleme almaya başladı.
Yazılarında özellikle veliaht prens muhammed bin selman’ın politikalarını eleştiren Kaşıkçı, Yemen savaşı, tutuklamalar ve ifade özgürlüğü ihlallerini gündeme taşıdı.
İstanbul başkonsolosluğunda ne oldu?
Cemal Kaşıkçı, evlilik işlemleri için gerekli belgeleri almak amacıyla İstanbul’daki Suudi arabistan başkonsolosluğuna başvurdu. Kendisine 2 Ekim 2018 tarihi için randevu verildi.
Aynı gün, Kaşıkçı’dan önce konsolosluk binasına 15 kişilik bir ekip giriş yaptı. Kaşıkçı saat 13.08’de binaya girdi ve bir daha dışarı çıkmadı.
Yapılan soruşturmalarda Kaşıkçı’nın bina içinde boğularak öldürüldüğü ve cesedinin parçalandığı belirlendi. Cesedin akıbeti ise bugüne kadar açıklığa kavuşmadı.
Cemal Kaşıkçı kaç yaşındaydı?
Cemal Kaşıkçı, öldürüldüğü tarihte 59 yaşındaydı. 13 Ekim’de 60 yaşına girmesine yalnızca 11 gün kalmıştı.
Uluslararası yankı ve Kaşıkçı’nın mirası
Cinayet sonrası Suudi arabistan yönetimi uzun süre olayı inkâr etti, ardından cinayeti kabul etmek zorunda kaldı. Birleşmiş milletler, 2019 yılında yayımladığı raporda olayı açık şekilde devlet destekli yargısız infaz olarak tanımladı.
Cemal Kaşıkçı bugün, Ortadoğu’da basın özgürlüğü uğruna hayatını kaybeden en sembolik gazetecilerden biri olarak anılıyor. Yazıları ve duruşu, ifade özgürlüğü mücadelesinin unutulmaz örnekleri arasında yer almaya devam ediyor.
