Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi'nde gözler bugün gerçekleştirilecek liderler düzeyindeki resmi oturumlara çevrildi. 7 Temmuz'da yan etkinlikler ve bakanlar düzeyindeki çalışma toplantılarıyla başlayan zirvede, alınacak kararların şekilleneceği en kritik görüşmeler bugün yapılacak.
Zirvede NATO üyesi 32 ülkenin devlet ve hükümet başkanı, ittifakın geleceğini ilgilendiren dört temel başlık üzerinde değerlendirmelerde bulunacak. Diplomatik çevrelerde, görüşmelerin seyrinde ABD Başkanı Donald Trump'ın tutumu ve vereceği mesajların belirleyici olabileceği değerlendiriliyor.
Trump'ın açıklamaları zirve öncesinde dikkat çekti
ABD Başkanı Donald Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşme öncesinde yaptığı açıklamalarda Grönland konusunu yeniden gündeme taşıdı. Trump ayrıca, İran'a yönelik operasyonlarda bazı Avrupa ülkelerinden beklediği desteği göremediğini ifade ederken, Avrupa'daki Amerikan askerlerinin tamamını çekebileceği yönündeki değerlendirmelerini yineledi.
NATO kaynakları ise Trump'ın öngörülemez tavrının uzun süredir dikkate alındığını ve zirvenin ortak bir görüntüyle tamamlanmasının öncelikli hedefler arasında yer aldığını belirtiyor.
1. Savunma harcamaları masadaki ilk başlık olacak
Zirvenin en önemli gündem maddelerinden biri savunma harcamaları olacak. NATO'nun Lahey Zirvesi'nde alınan karar doğrultusunda üye ülkelerin savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5'ine çıkarması hedefleniyor.
Ankara Zirvesi'nde bu taahhütlerin hangi aşamaya geldiği değerlendirilecek. Estonya, Letonya, Litvanya ve Polonya'nın belirlenen hedefi şimdiden aştığı belirtilirken, Türkiye'nin savunma harcamalarının milli gelire oranının da yüzde 2,33'ten yüzde 3,8'e yükseldiği ifade ediliyor.
2. Savunma yatırımları ve ortak üretim gündemde
Liderler, savunma sanayisinin üretim kapasitesinin artırılması, ortak tedarik mekanizmalarının geliştirilmesi ve yeni teknolojilere yapılacak yatırımları da ele alacak.
Zirvenin ilk gününde gerçekleştirilen NATO Savunma Forumu'nda açıklanan milyarlarca dolarlık yatırım paketlerinin, ittifakın savunma kapasitesini güçlendirme hedefinin önemli bir parçası olduğu değerlendiriliyor.
Son 10 yılda Avrupa'daki NATO üyeleri ile Kanada'nın savunmaya 1,2 trilyon dolar harcadığı, yalnızca 2025 yılında ise harcamaların yaklaşık yüzde 20 artarak 139 milyar dolar ek yatırım yapıldığı belirtiliyor.
3. NATO 3.0 konsepti değerlendirilecek
Zirvenin önemli başlıklarından biri de NATO 3.0 olarak adlandırılan yeni güvenlik yaklaşımı olacak.
Bu model kapsamında Avrupa ülkelerinin kolektif savunmada daha fazla sorumluluk üstlenmesi, ABD'nin ise özellikle nükleer caydırıcılık alanındaki lider rolünü sürdürmesi öngörülüyor.
NATO yetkilileri, yeni dönemi "Daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa" anlayışıyla tanımlıyor.
4. Ukrayna'ya destek mesajı yinelenecek
Zirvede, Ukrayna'ya verilen desteğin gerektiği sürece devam edeceği mesajının yeniden vurgulanması bekleniyor.
İttifak üyeleri, özellikle insansız hava araçları ve bu tehditlere karşı geliştirilen savunma sistemlerinde Ukrayna'nın savaş sahasındaki deneyimlerinden yararlanmayı hedefliyor.
Ukrayna'nın NATO üyeliğine ilişkin mevcut politikalarda ise herhangi bir değişiklik beklenmiyor.
Zirve bildirisinde hangi mesajlar yer alacak?
Zirve sonunda yayımlanması beklenen kısa bildiride, Washington Antlaşması'nın 5. maddesi temelindeki ortak savunma ilkesine bağlılık yeniden teyit edilecek.
Bildiride ayrıca savunma harcamalarının artırılması, NATO 3.0 vizyonu, Rusya'nın Avrupa-Atlantik güvenliği açısından oluşturduğu tehdit, terörizmle mücadele, İran'ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiği ve Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğüne saygı gösterilmesi çağrısına yer verilmesi bekleniyor.
Öte yandan bildiride, 2026 ve 2027 yılları için Ukrayna'ya 70 milyar avroluk askeri destek taahhüdünün de yer alması öngörülüyor.
