NATO ülkeleri hangileri, Ukrayna NATO üyesi mi? NATO maddeleri neler? NATO 4. ve 5. maddesi detayları

Rusya Ukrayna çatışmasıyla birlikte NATO açıklamaları gündem oldu. Bilindiği gibi 1949'da imzalanan 14 maddelik NATO/Kuzey Atlantik Örgütü Antlaşma Metni, örgütün amaçları ve müdahale alanlarını da içeren temel bir belge niteliğinde. NATO'nun (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü) temelini oluşturan antlaşma metni 12 ülkenin katılımıyla, 4 Nisan 1949'da Washington DC'de imzalandı.

UKRAYNA NATO'YA ÃœYE MÄ°?

Geçtiğimiz sene Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenski, Ukrayna'nın NATO'ya üye olacağını duyurmuş, bunun üzerine gerilim tırmanmıştı. Ukrayna, NATO'ya üye olan ülkeler arasında yer almamaktadır.

NATO ÃœYESÄ° ÃœLKELER HANGÄ°LERÄ°?

NATO üyesi ülkeler alfabetik sıralamaya göre şu şekildedir;

ALMANYA (1955)

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ (1949)

ARNAVUTLUK (2009)

BELÇİKA (1949)

BİRLEȘİK KRALLIK (1949)

BULGARÄ°STAN (2004)

ÇEK CUMHURİYETİ (1999)

DANÄ°MARKA (1949)

ESTONYA (2004)

FRANSA (1949)

HIRVATÄ°STAN (2009)

HOLLANDA (1949)

Ä°SPANYA (1982)

Ä°TALYA (1949)

Ä°ZLANDA (1949)

KANADA (1949)

KARADAǦ (2017)

KUZEY MAKEDONYA (2020)

LETONYA (2004)

LÄ°TVANYA (2004)

LÃœKSEMBURG (1949)

MACARÄ°STAN (1999)

NORVEÇ (1949)

POLONYA (1999)

PORTEKÄ°Z (1949)

ROMANYA (2004)

SLOVAKYA (2004)

SLOVENYA (2004)

TÃœRKÄ°YE (1952)

YUNANÄ°STAN (1952)

NATO ANLAŞMASI 4. MADDE İÇERİĞİ NEDİR?

Sözleşme kapsamında 4. madde içeriği şöyle: Taraflardan herhangi biri, Taraflardan birinin toprak bütünlüğü, siyasi bağımsızlığı ya da güvenliğinin tehdit edildiğini düşündüğü zaman, tüm Taraflar birlikte danışmalarda bulunacaklardır.

NATO 5. MADDE İÇERİĞİ NE?

Anlaşma kapsamında 5. madde içeriği ise şöyle: Taraflar, Kuzey Amerika'da veya Avrupa'da içlerinden bir veya daha çoğuna yöneltilecek silahlı bir saldırının hepsine yöneltilmiş bir saldırı olarak değerlendirileceği ve eğer böyle bir saldın olursa BM Yasası'nın 51. Maddesinde tanınan bireysel ya da toplu öz savunma hakkını kullanarak, Kuzey Atlantik bölgesinde güvenliği sağlamak ve korumak için bireysel olarak ve diğerleri ile birlikte, silahlı kuvvet kullanımı da dahil olmak üzere gerekli görülen eylemlerde bulunarak saldırıya uğrayan Taraf ya da Taraflara yardımcı olacakları konusunda anlaşmışlardır. Böylesi herhangi bir saldın ve bunun sonucu olarak alınan bütün önlemler derhal Güvenlik Konseyi'ne bildirilecektir. Güvenlik Konseyi, uluslararası barış ve güvenliği sağlamak ve korumak için gerekli önlemleri aldığı zaman, bu önlemlere son verilecektir.

NATO/KUZEY ATLANTİK ANTLAŞMASI ÖRGÜTÜ ANTLAŞMA METNİ

Bu Antlaşma'nın Tarafları, Birleşmiş Milletler Yasası'nın amaçlan ve ilkelerine olan inançlarını ve bütün halklar ve bütün hükümetlerle barış içinde bir arada yaşama arzularını teyid ederler. Demokrasi, bireysel özgürlük ve hukukun üstünlüğü ilkeleri temelinde bütün halkların özgürlüklerini, ortak miraslarını ve uygarlıklarım korumakta kararlıdırlar. Kuzey Atlantik bölgesinde istikrar ve refahın geliştirilmesini amaçlarlar. Toplu savunma ve barış ile güvenliğin korunması için çabalarını birleştirmekte kararlıdırlar. Bundan dolayı bu Kuzey Atlantik Antlaşması'nı kabul etmişlerdir:

Madde 1 - Taraflar, BM Yasası'nda ortaya konduÄŸu üzere, karışmış olabilecekleri herhangi bir uluslararası anlaÅŸmazlığı, uluslararası barış ve güvenlik ve adaleti tehlikeye sokmadan barışçıl yollarla çözmeyi ve uluslararası iliÅŸkilerinde BM'in amaçlarına aykırı olacak ÅŸekilde güç kullanımı ya da tehdidinden sakınmayı taahhüt etmektedirler.

Madde 2 - Taraflar, özgür kurumlarını güçlendirerek, bu kurumların üzerine kurulu olduÄŸu ilkelerin daha iyi anlaşılmasını saÄŸlayarak ve istikrar ile refah koÅŸullarını geliÅŸtirerek barışçıl ve dostça uluslararası iliÅŸkilerin daha da geliÅŸtirilmesine katkı yapacaklardır. Uluslararası ekonomi politikalarında çatışmayı ortadan kaldırmaya yönelecekler ve taraflardan herhangi biri ya da hepsi ile ekonomik iÅŸbirliÄŸini teÅŸvik edeceklerdir.

Madde 3 - Bu AntlaÅŸma'nın amaçlarına daha etkin biçimde ulaÅŸabilmek için Taraflar, tek tek ve ortaklaÅŸa olarak, sürekli ve etkin öz-yardım ve karşılıklı yardımlarla, silahlı bir saldırıya karşı bireysel ve toplu direnme kapasitelerini koruyacaklar ve geliÅŸtireceklerdir.

Madde 4 - Taraflardan herhangi biri, Taraflardan birinin toprak bütünlüğü, siyasi bağımsızlığı ya da güvenliÄŸinin tehdit edildiÄŸini düşündüğü zaman, tüm Taraflar birlikte danışmalarda bulunacaklardır.

Madde 5 - Taraflar, Kuzey Amerika'da veya Avrupa'da içlerinden bir veya daha çoÄŸuna yöneltilecek silahlı bir saldırının hepsine yöneltilmiÅŸ bir saldırı olarak deÄŸerlendirileceÄŸi ve eÄŸer böyle bir saldın olursa BM Yasası'nın 51. Maddesinde tanınan bireysel ya da toplu öz savunma hakkını kullanarak, Kuzey Atlantik bölgesinde güvenliÄŸi saÄŸlamak ve korumak için bireysel olarak ve diÄŸerleri ile birlikte, silahlı kuvvet kullanımı da dahil olmak üzere gerekli görülen eylemlerde bulunarak saldırıya uÄŸrayan Taraf ya da Taraflara yardımcı olacakları konusunda anlaÅŸmışlardır. Böylesi herhangi bir saldın ve bunun sonucu olarak alınan bütün önlemler derhal Güvenlik Konseyi'ne bildirilecektir. Güvenlik Konseyi, uluslararası barış ve güvenliÄŸi saÄŸlamak ve korumak için gerekli önlemleri aldığı zaman, bu önlemlere son verilecektir.

Madde 6 - Madde 5 açısından, Taraflardan bir ya da daha çoÄŸuna karşı silahlı saldın, aÅŸağıdakileri de kapsar: - Tarafların Avrupa ya da Kuzey Amerika'daki topraklarına, Fransa'nın Cezayir Bölgesine (**), Türkiye topraklarına veya Taraflardan herhangi birinin egemenliÄŸi altında olan ve Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde yer alan adalara yapılan silahlı saldırı; - Bu topraklarda ya da bu toprakların üzerindeki hava sahasında bulunan, ya da AntlaÅŸma'nın yürürlüğe girdiÄŸi tarihte Taraflardan herhangi birinin iÅŸgal kuvvetlerinin üslenmiÅŸ bulunduÄŸu herhangi bir Avrupa toprağında veya Akdeniz'de, ya da Yengeç Dönencesi'nin kuzeyindeki Kuzey Atlantik bölgesinde bulunan Tarafların herhangi birine ait kuvvetlere, gemilere, ya da uçaklara yapılan silahlı saldın.

Madde 7 - AntlaÅŸma, BM üyesi olan Tarafların BM Yasası uyarınca sahip oldukları hak ve yükümlülüklerini veya Güvenlik Konseyi'nin uluslararası barış ve güvenliÄŸin saÄŸlanması konusundaki temel sorumluluÄŸunu herhangi bir ÅŸekilde etkilemez ve etkilediÄŸi ÅŸeklinde yorumlanamaz.

Madde 8 - Her bir Taraf, kendisi ile diÄŸer Taraflar ya da üçüncü bir devlet arasında ÅŸu an yürürlükte olan uluslararası sözleÅŸmelerin, bu AntlaÅŸma'nın hükümleri ile çeliÅŸmediÄŸini beyan eder ve AntlaÅŸma ile çeliÅŸen uluslararası sözleÅŸmelere girmemeyi taahhüt eder.

Madde 9 - Taraflar, bu AntlaÅŸma'nın uygulanması ile ilgili konulan ele almak üzere hepsinin temsil edileceÄŸi bir Konsey oluÅŸtururlar. Konsey, herhangi bir zamanda acil olarak toplanabilecek ÅŸekilde düzenlenecektir. Konsey, gerekli gördüğü ikincil organları oluÅŸturacaktır. Özellikle Madde 3 ve Madde 5'in uygulanmasına iliÅŸkin önlemleri önerecek bir savunma komitesi derhal oluÅŸturulacaktır.

Madde 10 - Taraflar, bu AntlaÅŸma'nın ilkelerini geliÅŸtirebilecek ve Kuzey Atlantik Bölgesinin güvenliÄŸine katkı yapacak durumda olan herhangi bir Avrupa devletini bu AntlaÅŸma'ya katılmaya oy birliÄŸi ile davet edebilirler. Davet edilen Devlet katılım belgesini Amerika BirleÅŸik Devletleri Hükümeti'ne vererek bu AntlaÅŸma'ya taraf olabilir. Amerika BirleÅŸik Devletleri Hükümeti aldığı her bir katılma belgesinden tüm Tarafları haberdar edecektir.

Madde 11 - Bu AntlaÅŸma Taraflarca kendi anayasal süreçleri uyarınca onaylanacak ve hükümleri uygulanacaktır. Onay belgeleri en kısa zamanda Amerika BirleÅŸik Devletleri Hükümetine teslim edilecek, bu Hükümet de aldığı her belgeden tüm Tarafları haberdar edecektir. AntlaÅŸma, Belçika, Kanada, Fransa, Lüksemburg, Hollanda, BirleÅŸik Krallık ve Amerika BirleÅŸik Devletleri dahil olmak üzere imzacıların çoÄŸunluÄŸu tarafından onaylanır onaylanmaz, onaylayan Devletler arasında yürürlüğe girecektir; diÄŸer Devletler açısından ise onaylarının verildiÄŸi tarihte yürürlüğe girecektir. (***)

Madde 12 - AntlaÅŸma 10 yıl boyunca yürürlükte kaldıktan sonra, ya da daha sonra herhangi bir tarihte, Taraflar, içlerinden herhangi birinden talep geldiÄŸi takdirde, Kuzey Atlantik Bölgesinde barış ve güvenliÄŸi etkileyen faktörleri ve BM Yasası uyarınca uluslararası barış ve güvenliÄŸi korumak amacıyla yapılan evrensel ve bölgesel düzenlemeleri göz önüne alarak, AntlaÅŸmanın gözden geçirilmesi amacıyla görüşmelerde bulunacaklardır.

Madde 13 - AntlaÅŸma 20 yıl boyunca yürürlükte kaldıktan sonra herhangi bir Taraf, ayrılma bildirimini Amerika BirleÅŸik Devletleri Hükümeti'ne vermesinden bir yıl sonra Taraf olmaktan çıkabilir. ABD Hükümeti aldığı her ayrılma bildiriminden tüm Tarafları haberdar edecektir.

Madde 14 - Ä°ngilizce ve Fransızca metinleri aynı derecede otantik olan bu AntlaÅŸma, Amerika BirleÅŸik Devletleri Hükümeti'nin arÅŸivlerinde saklanacaktır. Onaylı kopyalar, bu hükümet tarafından imzacı diÄŸer hükümetlere iletilecektir.

* Yunanistan ve Türkiye'nin katılımı üzerine Kuzey Atlantik AntlaÅŸması Protokolü'nün 2. Maddesi doÄŸrultusunda deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ haliyle.

** 16 Ocak 1963 tarihinde Konsey, Fransa'nın Cezayir Bölgesi söz konusu olduÄŸunda, bu AntlaÅŸmanın ilgili hükümlerinin 3 Temmuz 1962 tarihinden itibaren uygulanamaz hale geldiÄŸini kaydetti.

*** AntlaÅŸma, bütün imzacı devletlerin onaylan verildikten sonra 24 AÄŸustos 1949'da yürürlüğe girdi.