Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde, iktidarın "Terörsüz Türkiye" olarak adlandırdığı süreç kapsamında hazırlanan Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi için kritik gün yaşanıyor. Yaklaşık bir yıllık komisyon çalışmasının ardından hazırlanan 12 maddelik teklif, bugün TBMM Genel Kurulu'nda görüşülerek oylanacak.
PKK'nın fesih ve silah bırakma kararının ardından çalışmalarını sürdüren Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nda yaklaşık 138 kişi dinlendi ve 18 toplantı gerçekleştirildi. Komisyon çalışmalarının ardından hazırlanan rapor doğrultusunda şekillendirilen teklif, 5 Ağustos'ta TBMM Başkanlığı'na sunuldu ve 8 Ağustos'ta Adalet Komisyonu'nda görüşüldü.
Gözler Genel Kurul'daki kritik oylamada
Genel Kurul görüşmelerinin MHP TBMM Başkanvekili Celal Adan'ın başkanlığında yürütülmesi bekleniyor. Teklif üzerinde siyasi parti liderleri ve grup yöneticilerinin söz alması planlanırken, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli de görüşmeleri takip etmek üzere Genel Kurul'da yer aldı.
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, CHP Grup Başkanı Faik Öztrak, Yeni Yol Partisi Grup Başkanvekili Selçuk Özdağ ve diğer siyasi parti temsilcileri de oturum öncesinde temaslarda bulundu.
Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel'in teklif konusunda partisinin tutumunu Genel Kurul'daki konuşmasında açıklaması bekleniyor. İYİ Parti milletvekilleri ise oturuma Türk bayraklı atkılarla katılırken, sıralarına da Türk bayrakları yerleştirdi.
Teklif ne zaman yürürlüğe girecek?
12 maddeden oluşan düzenlemenin Genel Kurul'da kabul edilmesi tek başına uygulamanın hemen başlaması anlamına gelmeyecek. Teklifte, PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların fiili varlığını sona erdirdiğinin ve silahlarını teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilmesi şartı bulunuyor.
MGK kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasının ardından kanunda öngörülen hükümlerin uygulanmasının önü açılacak. Düzenlemenin bu nedenle belirli bir teyit ve uygulama sürecinin ardından yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
Hangi suçlar düzenleme kapsamında?
Teklif; PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme, örgüte üye olma, bilerek ve isteyerek yardım etme, örgütün propagandasını yapma ile örgütün faaliyetleri kapsamında işlenen bazı suçları kapsıyor. Terörizmin finansmanına ilişkin belirli suçlar da düzenlemenin kapsamına alınıyor.
Buna karşılık örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçları kapsam dışında tutuluyor. Ayrıca 1 Haziran 2005'ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar da düzenlemeden yararlanamayacak.
Soruşturma ve kovuşturmalar ertelenebilecek
Teklifte, kapsam dahilindeki soruşturma ve kovuşturmaların belirli sürelerle ertelenmesi öngörülüyor. Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda soruşturma ve kovuşturmaların 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise 10 yıl süreyle ertelenmesi düzenleniyor.
Erteleme süresi içerisinde yeni bir terör suçu işlenmesi halinde erteleme kararı kaldırılacak ve soruşturma veya kovuşturmaya devam edilecek. Belirlenen süre boyunca yeni bir suç işlenmemesi durumunda ise soruşturma ve kovuşturmalar bakımından kanunda öngörülen sonuçlar uygulanacak.
Mahkûmiyetlerin infazına da erteleme getiriliyor
Teklif, belirli şartları karşılayan hükümlülerin cezalarının infazı bakımından da erteleme mekanizması öngörüyor. Buna göre toplam 15 yıl veya daha az hapis cezası 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları ise 10 yıl süreyle infaz hâkimi kararıyla ertelenebilecek.
Kasten öldürme suçundan mahkûm olanlar ile 1 Haziran 2005'ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlardan mahkûm olanlar bu düzenlemenin dışında tutuluyor.
Yeni suç işlenmesi halinde erteleme kaldırılacak
Erteleme kararlarının özel bir sisteme kaydedilmesi öngörülüyor. Bu kayıtların yalnızca yeni bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak yetkili adli makamların talebi üzerine kullanılması düzenleniyor.
Erteleme süresi içerisinde terör suçlarından birinin işlenmesi halinde soruşturma ve kovuşturmalar yeniden devam edecek. Mahkûmiyet halinde ise ilgili cezanın infazı yeniden gündeme gelecek.
Süreci takip edecek kurul oluşturulacak
Kanunun uygulanmasını takip etmek amacıyla Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında bir kurul oluşturulması planlanıyor. Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Millî Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterinin yer alması öngörülüyor.
Ayrıca TBMM bünyesinde bir İzleme Komisyonu kurulması ve sürecin Meclis tarafından takip edilmesi planlanıyor. Kurulun çalışmalar hakkında TBMM'yi düzenli olarak bilgilendirmesi de teklifin hükümleri arasında bulunuyor.
Silah ve malzemeler kayıt altına alınacak
Düzenleme kapsamında teslim edilen veya beyan edilen silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve diğer malzemelerin kayıt altına alınması öngörülüyor. Bu işlemlerin usul ve esasları, güvenlik kurumlarının görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığı ile Millî Savunma Bakanlığı tarafından belirlenecek.
Başvuru için altı aylık süre öngörülüyor
MGK kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasının ardından kanundan yararlanmak isteyenlerin 6 ay içinde bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya kurul tarafından görevlendirilecek kurumlara yazılı olarak başvurması gerekecek.
Teklifte ayrıca kanunun uygulanması kapsamında görev yapan kamu görevlileri ve süreçte görev alan kişiler açısından hukuki, idari veya cezai sorumluluk doğmamasına yönelik düzenlemeler de yer alıyor.
Güler: Kritik eşik silahların bırakılması
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, teklifin hazırlanma sürecine ilişkin yaptığı değerlendirmede, düzenlemenin temel amacının PKK/KCK'nın fiili varlığının sona erdiğinin ve silahların teslim edildiğinin tespit edilmesinin ardından tasfiye ve toplumsal bütünleşme sürecine ilişkin işlemleri belirlemek olduğunu söyledi.
Güler, sürecin kritik aşamasının silahların bırakılması, teslim edilmesi ve imha sürecinin oluşturulacak mekanizma tarafından doğrulanması olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Kanunun amacı, PKK-KCK terör örgütünün ve bununla bağlantılı her türlü oluşumun fiili varlığına son verdiğinin ve kontrol altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesinin ardından tasfiye süreciyle ve toplumsal bütünleşmeyle ilgili yapılacak işlemleri belirlemektir"
Güler, Abdullah Öcalan'ın statüsüne ilişkin soruya ise şu yanıtı verdi:
"Bundan sonraki süreçlerde rahatlıkla, belirli bir disiplinle İmralı'da akademisyen, gazeteci ziyaretleri idari düzenlemeyle yapılabilir ama bunun için yasal bir düzenlemeye de, statüye de ihtiyaç yok"
Bir yıllık komisyon çalışmasının ardından Genel Kurul aşamasına gelindi
Çerçeve yasa teklifinin hazırlık sürecinde yaklaşık bir yıl boyunca çalışmalar yürütüldü. Komisyon toplantılarında farklı kesimlerden toplam 138 kişi dinlenirken, siyasi partiler ve ilgili kamu kurumlarının görüşleri de alındı.
Teklifin Genel Kurul'da kabul edilmesinin ardından süreç, kanunda belirtilen güvenlik ve teyit mekanizmalarının işletilmesine bağlı olacak. Düzenlemenin uygulanması için PKK/KCK'nın fiili varlığının sona erdiğinin ve silahların teslim edildiğinin tespit ve teyit edilmesi temel şart olarak öne çıkıyor.
Genel Kurul'daki oylamanın ardından TBMM'nin tatile girmesi bekleniyor.
