Ankara’da uzun yıllar gazetecilik yapan Ayla Ganioğlu, 2009-2014 tarihleri arasında Radikal Kitap ve Hürriyet Kitap’ta kitap eleştirileri kaleme aldı.
Roman, edebiyat aracılığıyla insanı, toplumu ve güncel sorunları tartışıyor. Yazar, romanını, “edebiyata borcunu ödemek adına yazdığını” belirtiyor. Edebiyatsız bir dünyanın çok eksik olacağını savunan yazar, edebiyatın aynı zamanda nesiller boyunca insani değerlerin taşıyıcılığını da yaptığını ama günümüzde hem teknolojinin gelişmesi hem de edebiyatın insan üzerindeki olumlu etkilerinden rahatsız olanların bunu engellemeye yönelik tehditlerinin giderek arttığına dikkat çekiyor.
Yazarın romanda bu düşüncelerini yansıtan cümlelerinden bazıları şunlar:
“Düşünmenizi istiyorum: Nazım Hikmet olmasaydı, Ahmet Hamdi Tanpınar,
Yaşar Kemal, Orhan Veli, Cemal Süreya, Dostoyevski, Tolstoy, Shakespeare, Balzac, Mehmet Akif Ersoy, Stefan Zweig, Cervantes olmasaydı ne olurdu? Ne olurduk, ne eksiğimiz olurdu? Ne yazardık? Olmasalardı, ne kadar insan kalabilirdik, kendimizi ne kadar tanıyabilirdik?”
“Bunları okumamış olanlar bile bugün, bu kitapları okuyanlarla birlikte olmanın ayrıcalıklarından yararlanıyorlar. Okumayanlar hiç fark etmeseler de, insanlığı kitap okuyanlar ayakta tutuyor. Okumayanlar, kitap okuyanlar aracılığıyla dalga dalga yayılan insanlık birikiminden paylarını alıyorlar.”
Roman, Sabır’ın, yazmaya başladığı romanla ilgili sorunları çözmeye çalışırken, karşılaştığı günümüz sorunlarını, güncel siyasi tartışmaları, “gerçek bükücülerin”, “yeni insan” modelini üretmek için baskı ve tehditlerini; edebiyatın bütün bu kargaşa ve sorunlar bütünü içinde insana bir çıkış sağlayabilecekken bunun bile engellenmek istendiğini anlatmaya çalışıyor.
Roman, bir yandan edebiyat tarihinin önemli kahramanlarının da katıldığı tartışmalarla, edebiyat ve insanlığın nereye doğru yol aldığını, insanları ne gibi tehlikelerin beklediğini anlatırken, diğer yandan edebiyatın da aslında görünmez hedeflerden biri olduğuna dikkat çekiyor.
Sabır’ın, romanını geliştirmek için katılmaya karar verdiği yazı atölyesindeki tartışmalar, kitaplar ve yazarlarla ilgili farklı görüşlerin aynı zamanda onların kişiliklerinin de bir yansıması olduğunu gösteriyor.
Romanda, Sabır’ın önerisiyle ortak roman yazmaya karar verilir; yazar ve kahramanların yüzyıllar boyunca nasıl hayatta kalabildiklerini öğrenmek üzere onlarla toplantı yapılması kararlaştırılır. Toplantı çağrısını Tolstoy yapar ve beklemedikleri şekilde çok sayıda katılan olur. Ortak roman yazmaya çalışırken, “gerçek bükücülerin”, edebiyat tarihini de değiştirerek geleceği kendileri belirlemek üzere oynadıkları oyunlar ise büyük tehlikelere yol açar.
Hikâye Yeni Başlıyor/Roman Yazmanın Öngörülemeyen Serüveni, Ayla Ganioğlu, 249 sayfa, Scala Yayıncılık, 2023
