Antalya'nın Kaş ilçesinde yaşayan üretici Osman Akın (45), atalarından öğrendiği yöntemle sedir ağacı köklerinden sıvı katran elde ediyor. Orman Genel Müdürlüğü ve Kaş Orman İşletme Müdürlüğü'nden gerekli izinleri alan Akın, dağlık alanda çürümüş, yıllar önce kesilmiş veya kendiliğinden kurumuş sedir ağaçlarının köklerini topluyor. Kökleri parçalayarak hazırlayan Akın, ardından varile yerleştiriyor.
Varilin ağzını kapattıktan sonra çevresinde ateş yakan Akın, sedir köklerinin ısınmasını sağlıyor. Isınan köklerden çıkan sıvı, varile bağlı borudan tenekeye akarak katranı oluşturuyor. Yaz mevsiminde yaptığı üretim sonucunda yılda yaklaşık 300 litre sıvı katran elde ettiğini belirten Akın, ürünün kilosunu 1000 liradan sattığını ifade etti.
Zahmetli üretim süreci
Katranın elde edilme sürecini anlatan Osman Akın, "Orman Genel Müdürlüğü Kaş Orman İşletme Müdürlüğü'nden izin alıp rüsumumuzu (sedir odunu almak için ödenen para) yatırıyoruz. Dağa çıkıyoruz, çürümüş, yıllar önce kesilmiş, kendiliğinden kurumuş ya da gövdesi yok olmuş sedir köklerini topluyoruz.
Bu kökleri kesip eve getiriyoruz. Bu köklerin tek tek parçalayıp, varilimize diziyoruz.
Varilin ağzını kapattıktan sonra kenarına ateş yakıyoruz. Varilin içinin belli bir ısıya gelmesini sağlıyoruz.
Elde ettiğimiz ısıyla varilin içindeki odunlar terliyor. Terleme sonucu oluşan sıvı, varile bağlı borudan tenekeye akıyor.
Böylece katranı elde ediyoruz" dedi.
Çobanların geleneksel ilacı
Sinneli Mahallesi'nin eski çobanlarından Murat Akça (73) ise sıvı katranın bölgede hayvanlarda geleneksel olarak kullanıldığını söyledi. Akça, "Katran sıvısı hayvanlardaki bit, kene, pire ve uyuza faydalıdır.
Onun dışında bütün çobanlar bu katranı kullanır. Eskiden beri böyledir.
Biz bunu atalarımızdan gördük, onlar da kullanıyordu. Çobanlar arasında bu gelenek devam ediyor" diye konuştu.
Akça, katranın hayvanların içme suyuna da katıldığını belirterek, çeşitli hastalık ve parazitlere karşı kullanıldığını ifade etti.
