Orta Doğu'da ABD ve İsrail ile İran arasında tırmanan askeri gerilim, küresel enerji piyasalarını ve havacılık sektörünü doğrudan etkilemeye başladı. Argus ABD Jet Yakıt Endeksi verilerine göre, 27 Mart itibarıyla galon başına 2,17 dolar seviyesinde olan jet yakıtı fiyatları, kısa süre içinde 4,57 dolara yükselerek iki kattan fazla artış gösterdi. Uzmanlar, mevcut stokların birkaç hafta içinde tükenebileceği ve bu durumun operasyonel krizlere yol açabileceği konusunda uyarıyor.
Havayolu devlerinden uçuş kısıtlaması kararı
Maliyet artışları karşısında sektörün dev oyuncuları stratejik daralma kararları almaya başladı. United Airlines Üst Yöneticisi (CEO) Scott Kirby, artan yakıt giderleri nedeniyle kısa vadeli uçuş planlarında yüzde 5'lik bir kesintiye gideceklerini açıkladı. Kirby, fiyatların bu seviyede seyretmesi durumunda jet yakıtının yıllık bazda şirkete 11 milyar dolar ek maliyet getirebileceğini vurguladı. Delta Air Lines CEO'su Ed Bastian ise sadece mart ayı içinde yakıt kaynaklı ek maliyetin 400 milyon dolara ulaştığını belirterek, bu yükün kaçınılmaz olarak bilet fiyatlarına yansıtılmaya başlandığını ifade etti.
Hürmüz Boğazı'ndaki lojistik kördüğüm
Havacılık sektörünün en büyük gider kalemini oluşturan jet yakıtında yaşanan bu arz krizinin temelinde, bölgedeki stratejik geçiş yollarının güvenliği yatıyor. Orta Doğu ülkeleri, günlük yaklaşık 1,1 milyon varil ihracat ile küresel tüketimin yüzde 15-17'sini karşılıyor. Ancak bölgedeki çatışmalara bağlı olarak Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin önemli ölçüde yavaşlaması, üretilen yakıtın dünya piyasalarına ulaştırılmasını engelliyor. Arzın kısıtlanması ve maliyetlerin katlanması, dünya genelinde uçuş iptallerini ve rekor bilet fiyatlarını tetikleyen ana unsur olarak değerlendiriliyor.
