Kredi kartı komisyonundan kaçınmak veya fiş–fatura düzenlememek amacıyla bazı işletmelerin müşterilerden IBAN yoluyla ödeme talep etmesi, hem tüketiciler hem de işletmeler açısından ciddi hukuki ve mali riskler barındırıyor. Uzmanlar, açıklamasız ya da yanlış IBAN’a yapılan para transferlerinin ileride vergi incelemesi, MASAK takibi ve hatta adli soruşturmalara yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, IBAN üzerinden yapılan para transferlerinin hukuki olarak “sebebe dayalı işlem” sayıldığını vurguladı. Değirmenci, transfer açıklamasına ödemenin nedeninin mutlaka yazılması gerektiğini belirterek, bunun yanlış anlaşılmaları ve olası ihtilafları önleyeceğini söyledi.
Değirmenci’ye göre, IBAN’a gelen paralar gelir niteliği taşıyorsa vergi doğuyor. Ayrıca, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında bankalar şüpheli işlem bildirimi yapabiliyor. Bu bildirimler doğrultusunda Mali Suçları Araştırma Kurulu tarafından inceleme başlatılabiliyor. Para gönderen kişi açısından da risk bulunduğunu ifade eden Değirmenci, gönderilen IBAN’ın suç örgütleriyle bağlantılı bir hesap çıkması durumunda gönderenin de şüphe altına girebileceğine dikkat çekti.
Benzer bir uyarı da Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak’tan geldi. Çolak, IBAN ile ödeme yapılırken şahsi hesaplar yerine mutlaka işletmeye kayıtlı IBAN’ın kullanılmasını önerdi. Açıklama kısmında ise “araç tamir bedeli”, “özel ders ücreti”, “kapora” gibi kısa ve net ifadelerin yer almasının, ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda kanıt niteliği taşıyacağını belirtti.
Çolak ayrıca, ticari faaliyeti andıran yüksek tutarlı ve düzenli para transferlerinin, gerekçelendirilemediği takdirde kayıt dışı gelir olarak değerlendirilip cezalı vergilendirmeye konu olabileceğini ifade etti. Kaynağı belirsiz işlemlerle ilgili olarak banka hesaplarına ve mal varlıklarına el konulabileceğini, adli soruşturma ve kovuşturma süreçlerinin de gündeme gelebileceğini söyledi.
Uzmanlar, tüketicilere IBAN yoluyla ödeme yaparken mutlaka açıklama yazmaları, bilmedikleri veya teyit etmedikleri IBAN’lara para göndermemeleri ve aldıkları hizmet karşılığında fiş ya da fatura talep etmeleri çağrısında bulundu. Fatura veya fiş düzenlemeyen işletmelerin ise Gelir İdaresi Başkanlığı’nın dijital kanalları üzerinden ihbar edilebileceği hatırlatıldı.
