ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, El-Cezire'ye verdiği mülakatta, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarıyla tırmanan sürecin geleceğine dair önemli mesajlar verdi. Rubio, çatışmaların sona ermesinin ardından Hürmüz Boğazı'nın küresel ticaret için yeniden işler hale getirileceğini belirtti. İran’ın stratejik su yolunu kapalı tutma girişimlerine karşı sert bir ton kullanan Rubio, böyle bir senaryonun Tahran için "ciddi sonuçlar" doğuracağını ifade etti.
Dolaylı diplomasi ve rejim değişikliği sinyali
Sürecin askeri boyutunun yanı sıra diplomatik kanalların tamamen kapalı olmadığını kaydeden Rubio, ABD ile İranlı yetkililer arasında aracı isimler vasıtasıyla mesaj trafiğinin ve bazı doğrudan görüşmelerin sürdüğünü doğruladı. Başkan Donald Trump’ın her zaman diplomasi ve netice almayı öncelediğini savunan Bakan Rubio, buna karşın ABD’nin İran’da bir "rejim değişikliği" tercihini gizlemediğini ve bu yönde bir fırsat doğması halinde bunu değerlendireceklerini yineledi.
Tahran’da karar mekanizması belirsizliği
İran’ın iç siyasetindeki geçiş sürecine de değinen Rubio, Ali Hamaney’in ardından yerine geçen oğlu Mücteba Hamaney’in iktidar üzerindeki kontrolünün ABD yönetimi tarafından hala belirsiz görüldüğünü dile getirdi. Rubio, mevcut durumda İran içerisindeki karar alma mekanizmalarının netlikten uzak olduğunu savundu.
Nükleer ve füze programına yönelik kısıtlama çağrısı
İran’a nükleer programını, insansız hava aracı (İHA) ve füze kapasitesini sonlandırma çağrısını yineleyen Rubio, ülkenin nükleer enerjiye erişim ihtimalini tamamen dışlamadı. Ancak Rubio, hızlı bir şekilde silahlanmaya olanak tanıyacak bir sistemin kabul edilemez olduğunu vurguladı. Mevcut İran yönetiminin son 10 yıla oranla daha zayıf bir konumda olduğunu ileri süren Bakan, bölge istikrarı için İran’ın saldırı kapasitesinin ortadan kaldırılmasının şart olduğunu belirtti.
Tarihsel arka plan ve JCPOA vurgusu
Açıklamalarda, Donald Trump’ın 2018 yılında, İran’ın nükleer faaliyetlerini kısıtlaması karşılığında yaptırımların kaldırılmasını öngören 2015 tarihli Kapsamlı Ortak Eylem Planı'ndan (JCPOA) tek taraflı olarak çekildiği hatırlatıldı. Rubio’nun açıklamaları, Washington’un yeni dönemde İran’a yönelik "maksimum baskı" politikasını askeri ve stratejik bir düzleme taşıdığının işareti olarak yorumlanıyor.
