İzlanda'da Avrupa Birliği (AB) katılım müzakerelerinin yeniden başlatılması talebiyle düzenlenen referandumda sandıktan "hayır" oyu çıktı. Ülkenin ulusal yayın kuruluşu RÚV, tek bir seçim bölgesinin resmî onay süreci kalmış olmasına rağmen halkın AB ile müzakerelere dönmeyi kesin olarak reddettiğini duyurdu. Hukuki açıdan bağlayıcılığı bulunmayan ancak hükümetin sonucuna uyacağını taahhüt ettiği bu kararla birlikte, İzlanda siyasetindeki AB üyeliği tartışmaları en az iki yıl daha rafa kalkmış oldu.
Başkent ve kırsal arasında belirgin görüş ayrılığı
Oy sayım sürecinde başkent Reykjavík ile kırsal ve kıyı bölgeleri arasındaki keskin yaklaşım farkı sandık sonuçlarına doğrudan yansıdı. Açıklanan seçim bölgelerindeki oy dağılımı şu şekilde gerçekleşti:
Kuzey Reykjavík: Evet %57,5 – Hayır %42,5
Güney Reykjavík: Evet %54,5 – Hayır %45,5
Güney Seçim Bölgesi: Evet %39,5 – Hayır %60,5
Kuzeybatı Seçim Bölgesi: Evet %37,1 – Hayır %62,9
Kuzeydoğu Seçim Bölgesi: Evet %38,8 – Hayır %61,2
Sayım gecesinde ibre kırsaldan gelen oylarla döndü
Sandıkların yerel saatle 22.00'de kapanmasının ardından başkent Reykjavík'ten gelen ilk kısmi sonuçlar, 'evet' oylarının yaklaşık yüzde 58 seviyesinde olduğunu ve müzakere yanlılarının önde başladığını gösterdi. Ancak gece yarısından itibaren kırsal ve kıyı seçim bölgelerinden gelen verilerle birlikte tablo hızla değişti.
Özellikle AB'nin balıkçılık kota kurallarına uzun yıllardır güçlü muhalefet gösteren balıkçı topluluklarında 'hayır' oyları yüzde 65'in üzerine çıktı. Kuzeydeki tarım bölgesinde 'hayır' oranının yüzde 60'a ulaşmasıyla ülke genelindeki toplam ilk kez 'hayır' lehine döndü ve sayım sonuna kadar üstünlük el değiştirmedi.
2009 finansal krizinden bugüne uzanan süreç
Yaklaşık 400 bin nüfuslu İzlanda, AB üyeliği başvurusunu ilk olarak 2009 yılındaki küresel finansal krizin ekonomiyi derinden sarsmasının ardından yapmıştı. Ancak 2013'te iktidara gelen AB karşıtı koalisyon müzakere sürecini askıya almıştı. Başbakan Kristrún Frostadóttir liderliğindeki mevcut Sosyal Demokrat ağırlıklı hükümet ise dalgalı uluslararası konjonktürü gerekçe göstererek konuyu yeniden seçmenlerin kararına sundu.
Referandum sonucuna rağmen İzlanda'nın Brüksel ile mevcut kurumsal ilişkileri değişmeden sürecek. Ülke, Avrupa Ekonomik Alanı (AEA) ve pasaportsuz seyahat imkânı sunan Schengen bölgesindeki yerini korumaya devam ediyor.
Başbakan Frostadóttir, Dışişleri Bakanı Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir ile Eğitim ve Çocuk Bakanı Inga Sæland'ın gün içinde düzenlenecek ortak basın toplantısında referandum sonuçlarını değerlendirmesi bekleniyor.
