Fransa’da kölelik tarihinin en önemli merkezlerinden biri olan Nantes limanında gemi sahibi olan bir ailenin soyundan gelen 86 yaşındaki Pierre Guillon de Prince, uluslararası kamuoyunda yankı uyandıran bir açıklama yaptı. Atalarının yaklaşık 4 bin 500 Afrikalıyı köleleştirerek Karayipler'deki plantasyonlara taşıdığını belirten Guillon de Prince, ailesinin bu insanlık dışı ticaretteki rolünü kabul ederek tarihi bir özür diledi.
Irkçılığın yükselişi ve tarihle yüzleşme
Cumartesi günü düzenlenen törende konuşan Guillon de Prince, günümüz toplumunda ırkçılığın yeniden tırmanışa geçmesi nedeniyle bu geçmişin silinmesine izin vermeme sorumluluğu hissettiğini vurguladı. Fransız adam, köleleştirilmiş insanların soyundan gelen Dieudonné Boutrin ile omuz omuza vererek, köleliğin sembolü olan 18 metrelik bir gemi direği replikasının açılışında sessizliği bozma çağrısında bulundu.
Devletin sorumluluğu ve tazminat tartışmaları
Guillon de Prince, yalnızca bireysel bir özürle yetinmeyerek, Fransız devletinin ve köle ticaretiyle zenginleşen diğer ailelerin de bu karanlık geçmişle yüzleşmesi gerektiğini belirtti. Devletin sembolik jestlerin ötesine geçerek, tazminatlar dahil olmak üzere somut adımlar atması gerektiğini savunan Guillon de Prince’in bu çıkışı, Fransa’nın sömürgeci geçmişine dair süregelen tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Fransa'nın sömürge mirası ve uluslararası bağlam
Tarihsel veriler, 15. ve 19. yüzyıllar arasında en az 12,5 milyon Afrikalının Avrupa gemileriyle zorla taşındığını, Fransa’nın ise bu süreçte yaklaşık 1,3 milyon insanı köleleştirdiğini gösteriyor. Fransa her ne kadar 2001 yılında köleliği "insanlığa karşı suç" olarak tanısa da, devlet düzeyinde resmi bir özür dilemekten şimdiye dek kaçındı.
Geçtiğimiz mart ayında Birleşmiş Milletler’de Gana tarafından sunulan ve köleliği "insanlığın en ağır suçu" olarak tanımlayan karar tasarısında Fransa’nın çekimser kalması dikkat çekmişti. Öte yandan, İngiltere Merkez Bankası ve Lloyd's Register gibi kurumlar geçtiğimiz yıllarda köle ticaretindeki rollerini kabul ederek resmi özür yayınlamış ve sembolik yapılarını kaldırma kararı almışlardı.
