Mart 2023’te Çin askeri liderliği, ulusun karşısına Şi Cinping’in arkasında kenetlenmiş, sarsılmaz bir birlik görüntüsüyle çıkmıştı. İktidardaki on yılının ardından Şi, nihayet arzu ettiği yüksek komuta kademesini kurmuştu: Halk Kurtuluş Ordusu’nu (PLA) dünya standartlarında bir güce dönüştürmek için bizzat seçtiği sadık isimler.
Ancak bugün, o sahnede yer alan kadrodan geriye sadece tek bir kişi kaldı.
Şi Cinping’in son üç yıla yayılan olağanüstü tasfiye dalgası, dünyanın en güçlü ikinci ordusunun zirvesinde derin bir boşluk bıraktı. Görünürde yolsuzlukla mücadele adı altında yürütülen, ancak temelinde Şi’ye mutlak sadakati sağlama amacı yatan bu operasyondan, bizzat Şi’nin atadığı "sadık" generaller bile kurtulamadı.
En Güvendiği İsim Bile Gitti: General Zhang Youxia
Merkezi Askeri Komisyon (MAK) üyeleri birer birer görevden alındı ve soruşturma altına girdi. Bu sürecin en çarpıcı ve son halkası ise, Şi’nin en üst düzey generali ve yakın müttefiki olan General Zhang Youxia oldu.
Editoryal Not: General Zhang Youxia, Şi Cinping ile babalarından gelen ailevi bağlara sahip olmasıyla biliniyordu ve dokunulmaz kabul ediliyordu. Batı medyasında ve istihbarat raporlarında yer alan iddialara göre, Zhang'ın tasfiyesi, nükleer programla ilgili hassas bilgilerin sızdırılması şüpheleri ve askeri ihalelerdeki yolsuzluk ağlarıyla ilişkilendiriliyor.
Şi, üç yıldan kısa bir süre içinde modern Çin tarihinde eşi benzeri görülmemiş bir hızla, düzinelerce üst düzey askeri yetkiliyi görevden aldı. The New York Times’ın Çin devlet medyası ve resmi duyurular üzerinden yaptığı analize göre tablonun vahameti şöyle:
2023'ün başında, özel departmanları ve bölge komutanlıklarını yöneten en az 30 general ve amiral görevdeydi.
Bu isimlerin neredeyse tamamı, Şi’nin süpürme harekâtı sırasında ya ihraç edildi ya da ortadan kayboldu.
Yerlerine atanan yeni generallerin birçoğu da kısa süre sonra kamuoyunun gözünden kayboldu.
İncelemelere göre, şu an aktif görevde kalmayı başaran sadece yedi general bulunuyor.
Savaş Makinesinin Beyni Alındı
Bu tasfiyeler Şi'nin olağanüstü gücünün bir kanıtı olsa da, ordu genelinde tehlikeli bir liderlik vakumu yarattı.
Özellikle General Zhang Youxia ve onunla birlikte görevden alınan General Liu Zhenli'nin düşüşü, Merkezi Askeri Komisyonu, orduyu fiilen savaşa hazırlayan liderlerden mahrum bıraktı. General Liu, Genelkurmay Başkanı olarak ordunun operasyonel beyni konumundaydı. Her ne kadar daha alt kademedeki subaylar pratik planlamaları sürdürse de, en tepedeki iki "operasyonel" komutanın ani kaybının, Şi’nin ordunun savaşa hazır olup olmadığı konusundaki güvenini bir süre sarsması muhtemel.
Ayakta Kalan Tek İsim: "Disiplin" Bekçisi
Merkezi Askeri Komisyon’da koltuğunu koruyan tek general Zhang Shengmin.
Zhang Shengmin, Şi’nin ordudaki tasfiyelerini denetleyen ve şu anda siyasi disiplin ile sadakatin korunmasından sorumlu görünen isim. Kariyerinin büyük bölümünü, Çin’in nükleer ve konvansiyonel füze programlarını kontrol eden Roket Kuvvetleri’nde yolsuzlukla mücadele ve siyasi disiplin subayı olarak geçirdi. Şi, onu geçen yıl Merkezi Askeri Komisyon Başkan Yardımcılığına terfi ettirdi.
Onun hayatta kalması tesadüf değil; zira Zhang Shengmin, operasyonel bir komutan olmaktan ziyade, ordunun "ideolojik polisi" olarak görev yapıyor.
Tayvan Cephesi ve Roket Kuvvetleri Hedefte
Tasfiyeler silahlı kuvvetlerin neredeyse tüm kanatlarına uzandı. Bu süreçten en çok etkilenen birimlerin başında, geçmişte büyük yolsuzluk skandallarıyla gündeme gelen Roket Kuvvetleri ve Donanma geliyor.
Ancak en kritik darbe, Şi’nin 2016 yılında orduyu modernize etmek için kurduğu beş "Harekat Alanı Komutanlığı"na (Theater Commands) vuruldu. Bu komutanlıkların içi adeta boşaltıldı. Bunlar arasında, Tayvan çevresindeki operasyonlardan doğrudan sorumlu olan Doğu Harekat Alanı Komutanlığı da var. Şi, geçtiğimiz yılın sonlarında Doğu Cephesi'ne yeni bir komutan atamak zorunda kaldı.
Gelecek Vizyonu: "Kısa Vadeli Acı"
General Zhang'ın düşüşünden bu yana, Çin ordusunun resmi yayın organı, subay ve askerleri kararı desteklemeye ve Şi Cinping etrafında kenetlenmeye çağıran yayınlar yapıyor. Gazete, bu görevden almaların ve yaşanan aksaklıkların "kısa vadeli zorluklara ve acıya" neden olduğunu kabul etti, ancak nihayetinde daha güçlü bir Çin ordusunun ortaya çıkacağını savundu.
Ancak öncelikle Şi’nin, güvenebileceği yeni bir generaller grubu bulması gerekiyor. 72 yaşındaki lider, 2027’den itibaren Çin Komünist Partisi Genel Sekreteri olarak dördüncü dönemine girmeye hazırlanırken -ki bunu almasına kesin gözüyle bakılıyor- ordunun sadakatinden emin olmak istiyor.
