Bu yıl pazar gününe kadar devam edecek olan Berlin Uluslararası Film Festivali'nde 300'e yakın film gösterilmesine rağmen, hem basının hem de sosyal medyanın odak noktası sinemadan ziyade siyaset oldu. Geçtiğimiz perşembe günü yapılan açılıştan bu yana festivalin basın toplantıları; sinemacıların ve yıldız oyuncuların Gazze'deki savaş, Alman hükümetinin İsrail ordusuna desteği ve aşırı sağ siyasetin yükselişi gibi konulardaki görüşlerinin sorgulandığı bir arenaya dönüştü.
Pek çok sanatçı bu sorulara yanıt vermekten kaçınırken, festival organizatörleri de gazetecilerden yalnızca filmlere odaklanmalarını talep etti. Ancak basın toplantılarında yaşanan diyalogların internette hızla yayılması, sinemacıların dünyadaki olaylar karşısında üstlenmesi gereken role dair hararetli bir tartışmanın fitilini ateşledi.
Jüri başkanının açıklamaları tepki çekti
Gerilim, henüz ilk film bile gösterilmeden su yüzüne çıktı. Etkinliğin açılış basın toplantısında, bu yılki jürinin başkanı olan Alman yönetmen Wim Wenders'in festivalin Gazze konusundaki tutumuna ilişkin bir soruya verdiği yanıt birçokları tarafından tepkiyle karşılandı. Wenders, "Siyasetin dışında kalmalıyız, çünkü eğer açıkça siyasi olan filmler yaparsak siyasetin alanına girmiş oluruz. Biz siyasetin karşı ağırlığıyız." ifadelerini kullandı. Bu açıklamalar, festivalin İsrail'e yönelik tutumundan rahatsız olan gözlemcilerin uzun süredir devam eden tepkilerini daha da alevlendirdi. Büyük ölçüde Alman hükümeti tarafından finanse edilen Berlinale, bazı yetkililerin antisemitik olarak nitelendirdiği "İsrail'in Gazze'deki eylemlerine yönelik eleştirileri sınırlama" talepleriyle başa çıkmak zorunda kalıyor.
Oyunculara yöneltilen siyasi sorular
Giderek siyasileşen basın toplantılarında "Sunny Dancer" adlı komedi filminin tanıtımı için bulunan ABD'li aktör Neil Patrick Harris'e, filmlerin "Avrupa ve ABD'de faşizmin yükselişiyle mücadeleye yardımcı olup olamayacağı" soruldu. Harris'in, "Şu anda tuhaf bir şekilde algoritmik ve bölünmüş bir dünyada, bir sanatçı olarak apolitik şeyler yapmaya ilgi duyuyorum." şeklindeki yanıtı internette yeni bir öfke dalgası yarattı. Benzer şekilde, "Harry Potter" yıldızı Rupert Grint ve Ethan Hawke gibi isimler de Gazze veya sağcı siyasetle ilgili sorularla karşı karşıya kaldı. "The Weight" filmini tanıtmak için Berlin'de bulunan Hawke, "Ruhsal tavsiye almak isteyeceğiniz en son yer, muhtemelen filmleri hakkında konuşan jet-lag olmuş, sarhoş bir grup sanatçıdır." diyerek konuyu geçiştirdi.
Bağımsız gazetecinin protesto misyonu
Wenders'e yöneltilen soru da dahil olmak üzere, tartışma yaratan soruların birçoğu genellikle Alman siyasetini takip eden 40 yaşındaki bağımsız gazeteci ve podcast yayıncısı Tilo Jung'dan geldi. Verdiği bir röportajda Jung, Avrupa ve Amerika'daki faşist güçlerin yükselişi ile festivalin Gazze konusundaki ikiyüzlü tutumu nedeniyle bu yıl ilk kez Berlinale basın toplantılarında aktif bir rol üstlenmeye karar verdiğini belirtti. Geçmiş yıllarda Ukrayna ve İranlı protestoculara destek açıklamaları yapan festivalin, Filistinlilerle hiçbir zaman dayanışma göstermediğine dikkat çeken Jung, "Demokrasinin tehlikede olduğu tarihi zamanlarda yaşıyoruz ancak siyasi olarak sürece dahil olan ve tavır alan sanatçı sayısı hala çok az." değerlendirmesinde bulundu.
Festival yönetiminden sansür iddialarına ret
Festival Direktörü Tricia Tuttle, tartışmaların tonunu eleştirerek siyasetin festivalde bir yeri olsa da sinemacıların "istemedikleri sürece kendilerine yöneltilen her siyasi mesele hakkında konuşmamak" gibi bir hakları olduğunu vurguladı. Tuttle, basının siyasi konulara bu denli odaklanmasının, Sandra Hüller'in başrolünde oynadığı "Rose" ve Türkiye'deki siyasi baskıları konu alan dram türündeki "Yellow Letters" gibi önemli yapımların geri planda kalmasına neden olduğunu ifade etti.
Ünlü isimlerden Gazze için açık mektup
Öte yandan, Hintli yazar Arundhati Roy'un Wenders'in yorumlarını "insanlığa karşı işlenen bir suç hakkındaki konuşmayı susturmanın bir yolu" olarak nitelendirip festivale katılımını iptal etmesi krizi daha da derinleştirdi. The Guardian ve Variety'de yer alan paylaşımlara göre salı günü aralarında Tilda Swinton, Mark Ruffalo ve Javier Bardem'in de bulunduğu 80'den fazla eski ve mevcut Berlinale katılımcısı, etkinliği İsrail'i Gazze'deki eylemleri nedeniyle kınamaya çağıran açık bir mektup yayımladı.
Festival Direktörü Tuttle ise mektuptaki "İsrail'e karşı çıkan sanatçıların sansürlendiği" yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını belirterek, "Keşke tanıdığım bazı imzacılar neler olduğunu öğrenmek için benimle konuşmuş olsalardı." dedi.
Mektubu İmzalayanlar
Abbas Fahdel
Adam McKay
Adèle Haenel
Alan O'Gorman
Alexandra Juhasz
Alexandre Koberidze
Alia Shawkat
Alison Oliver
Alkis Papastathopoulos
Amjad Abu Alala
Ana Naomi de Sousa
Angeliki Papulia
Angelo Madsen
Antigoni Rota
Ariane Labed
Artemis Anastasiadou
Ashley McKenzie
Avi Mograbi
Bahija Essoussi
Ben Russell
Bingham Bryant
Blake Williams
Blanche Gardin
Brett Hikayesi
Brian Cox
Camilo Restrepo
Carice Van Houten
Charlie Shackleton
Cherien Dabis
Christopher Young
Dali Benssalah
David Osit
Deragh Campbell
Dustin Defa
Eduardo Teddy Williams
Eleni Alexandrakis
Elhum Shakerifar
Emilie Deleuze
Emmanuel Gras
Eyal Sivan
Fernando Meirelles
Fil Ieropoulos
Gabriella Gerolemou
Geoff Arbourne
Hany Abu Assad
Hind Meddeb
James Benning
James Wilson
Javier Bardem
John Greyson
Jon Jost
Joshua Oppenheimer
Ken Loach
Halid Abdalla
Laurent Van Lancker
Leah Borromeo
Line Langebek
Lukas Dhont
Mahdi Fleifel
Mai Masri
Malika Zouhali-Worrall
Manuel Cuenca
Manuel Embalse
Marcelo Martinessi
Marina Gioti
Marion Schmidt
Mark Ruffalo
Merawi Gerima
Miguel Gomes
Mike Leigh
Miranda Pennell
Mohanad Yaqubi
Nadia El Fani
Nahuel Perez Biscayart
Namir Abdel Messeeh
Nan Goldin
Narimane Mari
Nina Menkes
Pascale Ramonda
Patricia Mazuy
Paul Laverty
Paul Lee
Pedro Pimenta
Peter Mullan
Phaedra Vokali
Robert Greene
Robin Campillo
Saeed Taji Farouky
Saleh Bakri
Samaher Alqadi
Sarah Friedland
Sebastián Escobar Peña
Sepideh Farsi
Şirin Neşat
Simone Bitton
Smaro Papaevangelou
Sofia Georgovassili
Sylvain George
Tatiana Maslany
Thodoris Dimitropoulos
Tilda Swinton
Tobias Menzies
Tyler Taormina
Zawe Ashton
