Avrupa’yı etkisi altına alan kavurucu sıcak hava dalgasının insani faturası netleşmeye başlıyor. Aşırı sıcaklar ile artan ölüm oranları arasındaki ilişkiler üzerine uzmanlaşan ABD’deki Indiana Üniversitesi’nden iklim bilimci Dr. Christopher Callahan’ın yaptığı son analize göre, 22-28 Haziran 2026 tarihleri arasında kıtada ani bir ölüm artışı yaşandı. Geliştirilen istatistiksel modelleme; bu kısa süre zarfında Fransa’da 5 bin 210, Almanya’da 4 bin 543, İspanya’da 3 bin 163 ve İtalya’da 2 bin 709 fazladan ölüm meydana geldiğini gösterdi. Toplamda 20 bini aşan bu sayı, iklim krizinin halk sağlığı üzerindeki yıkıcı etkisini bir kez daha gözler önüne serdi.
Raporlanmayan ölümler ve istatistiksel gerçekler
Uzmanlar, sıcaklık kaynaklı her 10 ölümden dokuzunun resmi kayıtlara geçmediğini ve bu durumun gizli bir felaket yarattığını belirtiyor. Bu nedenle gerçek bilançoyu ortaya çıkarmak adına istatistiksel yöntemlere ve geçmiş yılların normal sıcaklık verileriyle yapılan karşılaştırmalara başvuruluyor. Dr. Callahan’ın elde ettiği modelleme sonuçları, yerel kurumlardan gelen ilk raporlarla da tutarlılık gösteriyor. Örneğin, Fransa Halk Sağlığı Ajansı kendi ölüm kayıtlarına dayanarak bin civarında kayıp bildirmiş, ancak gerçek sayının çok daha yüksek olabileceğini vurgulamıştı. Benzer şekilde Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından paylaşılan ilk verilerin de yalnızca İspanya'daki belirli bir dönemi kapsadığı, Almanya ve Polonya gibi ülkelerdeki eksik bildirimleri yansıtmadığı ifade edildi.
Fosil yakıtlar ve 2003 felaketiyle ürkütücü benzerlik
Haziran ayında yaşanan bu rekor sıcaklık dalgası, bilim dünyasında ciddi bir endişe dalgası yarattı. Leipzig Üniversitesi’nden iklim bilimci Dr. Karsten Haustein, sadece geçirilen o korkunç iki haftanın bile on binlerce kişinin ölümüne yol açmış olabileceğini söyledi. 2003 yılında Avrupa'yı vuran ve yalnızca Fransa'da 15 bin, kıta genelinde ise 70 bine yakın insanın ölümüne yol açan tarihi sıcak dalgasını hatırlatan Haustein, bu yılki bilançonun o dönemi aşmasının şaşırtıcı olmayacağını belirtti. Haustein, 2003'ten farklı olarak günümüzdeki ölümlerin çok büyük bir kısmının fosil yakıt tüketimiyle doğrudan bağlantılı olduğunun altını çizdi.
Savunmasız gruplar ve acil uyum yatırımları
Britanya'daki Tyndall Center’da iklim ve sağlık üzerine araştırmalar yürüten Dr. Rita İssa, aşırı sıcakların sebep olduğu sağlık risklerinin bir eşitlik meselesi olduğunu vurguladı. Yaşlılar, kronik hastalığı olanlar, açık havada çalışanlar, hamileler ve yalıtımı yetersiz evlerde yaşayanların en savunmasız gruplar olduğunu belirten İssa, acil eylem planlarının devreye sokulması çağrısında bulundu. Uzmanlar, sera gazı salımları devam ettiği sürece bu felaketlerin katlanarak artacağını ifade ediyor. Kısa vadede can kayıplarını önlemek için ise klimaların yaygınlaştırılması, yalnız yaşayan bireyler için toplumsal destek ağlarının kurulması ve sağlık sistemlerinin kapasitesinin artırılması gibi uyum yatırımlarının yapılması hayati önem taşıyor. World Weather Attribution (WWA) tarafından yapılan son çalışmalar da bu denli yüksek gündüz ve gece sıcaklıklarının 50 yıl önce gerçekleşmesinin neredeyse imkansız olduğunu, mevcut durumun tamamen insan eliyle değiştirilen iklim dengesinden kaynaklandığını kanıtlıyor.
