İngiltere’de 48 yaşındaki Rhys Hibbert, ameliyat sırasında gerçek zamanlı yapay zekâ desteğinin kullanıldığı beyin cerrahisi operasyonunu geçiren dünyadaki ilk hasta oldu. University College London Hospital’da gerçekleştirilen operasyonda, hastanın hipofiz bezindeki tümör başarıyla çıkarıldı.
Yapay zekâ ameliyatı anlık olarak izledi
Operasyon sırasında kullanılan yapay zekâ sistemi, ameliyattan gelen canlı görüntüleri gerçek zamanlı olarak analiz etti. Sistem, beyin içerisinde doğrudan görülemeyen kritik damar ve sinirlerin bulunabileceği bölgeleri belirleyerek cerrahlara yol gösterdi.
Yapay zekâ ayrıca cerrahi aletleri takip ederek tümörün hangi bölgelerden daha güvenli şekilde çıkarılabileceğini işaretledi. Ancak ekip, ameliyatın tüm kontrolünün cerrahlarda kaldığını ve yapay zekânın karar verici olmadığını vurguladı.
Tümör görme sinirlerine baskı yapıyordu
Hibbert’in sağlık sorunları yaklaşık 18 ay önce yürüyüş sırasında bilincini kaybederek nöbet geçirmesiyle başladı. Yapılan taramalarda kafatasının tabanındaki hipofiz bezinde 11 milimetrelik iyi huylu bir tümör tespit edildi.
Zamanla görme sinirlerine baskı yapan tümör, hastanın çevresel görüşünün daralmasına neden oldu. Hibbert ayrıca ciddi yorgunluk, baş dönmesi ve denge sorunları yaşamaya başladı.
Hipofiz bezinin beyne kan taşıyan karotis arterleri ve görmeden sorumlu optik sinirlere yakın olması, operasyonun riskini artırıyordu.
Yüzlerce ameliyat görüntüsüyle eğitildi
Araştırmacılar yapay zekâ sistemini geliştirmek için yüzlerce hipofiz tümörü ameliyatının görüntülerinden yararlandı. Damar ve sinirlerin konumları görüntüler üzerinde tek tek işaretlenerek sistemin kritik anatomik yapıları tanıması sağlandı.
Operasyon ekibinde yer alan Prof. Hani Marcus, yapay zekânın çoğu cerrahın meslek hayatı boyunca görebileceğinden daha fazla ameliyat görüntüsüyle eğitildiğini belirtti. Marcus, sistemi cerrahlar için “uzman ikinci bir çift göz” olarak tanımladı.
Hedef “cerrahlar için ChatGPT” oluşturmak
Araştırma ekibinin uzun vadeli hedefi, teknolojiyi daha da geliştirerek cerrahların ameliyat sırasında danışabileceği bir yapay zekâ sistemi oluşturmak.
Bu modelde doktorların gerektiğinde yapay zekâdan görüş alması, ancak öneriye katılmadıkları durumlarda kendi klinik kararlarını uygulamaya devam etmesi planlanıyor.
Laboratuvar ortamında yıllarca test edilen teknoloji, ilk gerçek ameliyatın ardından daha geniş kapsamlı bir klinik çalışma için hazırlanıyor.
“Bana hayatımı geri verdi”
Ameliyatın ardından görme yetisinin hızla iyileştiğini söyleyen Hibbert, uyandığında yaklaşık bir yıldır olmadığı kadar net görebildiğini ifade etti.
Operasyondan sonraki sekiz haftada görmesinin giderek düzeldiğini ve enerjisinin geri geldiğini belirten Hibbert, daha önce yaşadığı yan etkilerin de ortadan kalktığını söyledi.
Hibbert, yaşadığı değişimi “Bana hayatımı geri verdi.” sözleriyle anlattı.
