Ege Üniversitesi (EÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday’ın yürütücülüğündeki TÜBİTAK destekli projede, Ay ve Mars regolit simülasyonunda domates yetiştirildi. Yaklaşık 15 ay önce başlayan çalışmalar kapsamında ABD’den Ay ve Mars regolit simülantları temin edildi.
Ekstremofit Bitkilerle Biyolojik İyileştirme
Proje ekibi, regolit ortamını tarıma elverişli hale getirmek amacıyla ilk aşamada zorlu koşullara dayanıklı ekstremofit bitkiler üzerinde çalıştı. Turpgiller familyasından schrenkiella parvula, arabis alpina (kazteresi) ve noccaea sempervivum türleri simülant ortamda yetiştirildi.
Bu süreçte regolit benzeri yapıda yüksek miktarda bulunan metal ve tuz içeriğinin azaltılmasına yönelik biyolojik iyileştirme sağlandı. Ardından domates yetiştirme aşamasına geçildi.
“Meyve de Elde Ettik”
Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday, uzay biyolojisi alanında yürütülen çalışmalara ilişkin yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Ay ve Mars regolitlerinde ekstremofit bitki yetiştirdik. Domates bitkisini yetiştirmeye başladık, bazılarında yüksek miktarda meyve de elde ettik. Bundan sonraki aşamalarda meyvelerin kalitesini ve moleküler mekanizmalarını araştıracağız.”
Uzilday, regolitlerin organik madde açısından son derece fakir olduğuna dikkat çekerek, Dünya’dan Ay veya Mars’a toprak taşımanın mümkün olmadığını, bu nedenle yerinde tarım çözümlerinin kritik önem taşıdığını vurguladı.
Koloni Planları İçin Kritik Veri
Araştırmacılar, elde edilen bulguların Ay ve Mars’ta kurulması planlanan olası insan kolonileri için temel bilimsel altyapı sağlayabileceğini belirtiyor. Proje kapsamında regolitlerin biyolojik yollarla iyileştirilmesi hedefleniyor.
Domateslerde Kalite Analizi Yapılacak
EÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Tansel Kaygısız ise hasat olgunluğuna ulaşan domateslerde detaylı kalite analizleri yapılacağını açıkladı.
Hem Dünya toprağında hem de regolit simülasyonlarında yetişen domateslerin karşılaştırılacağı belirtilirken, analiz sonuçlarının ürünlerin tüketilebilirliği açısından yol gösterici olması bekleniyor.
