ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), 2012 yılında fırlattığı Van Allen Probe A uzay aracının bu hafta Dünya atmosferine kontrolsüz şekilde girmesinin beklendiğini açıkladı. İlk tahminlere göre yaklaşık 600 kilogram ağırlığındaki uzay aracının büyük kısmı atmosferde yanacak, ancak bazı parçaların yere ulaşma ihtimali bulunuyor.
Risk ve uzman yorumları
NASA’ya göre, uzay aracından düşecek bir parçanın bir insana zarar verme olasılığı yaklaşık 4 bin 200’de 1. Uzmanlar bu riskin düşük olduğunu belirtiyor. Uzay izleme şirketi LeoLabs’te görevli Darren McKnight, geçmişte bu ihtimalin bin’de bir seviyesine kadar çıktığını, ancak herhangi bir olay yaşanmadığını ifade etti.
Van Allen Probe A’nın görevi
Van Allen Probe A, 2012 yılında ikiz uzay aracıyla birlikte fırlatıldı ve Dünya’nın manyetik alanında hapsolmuş yüksek enerjili parçacık kuşaklarını incelemek için kullanıldı. Bu kuşaklar, Dünya’yı kozmik radyasyon, güneş fırtınaları ve yüklü parçacık akımlarına karşı koruyor. NASA, görev süresince radyasyon kuşaklarının davranışına dair önemli bilimsel veriler elde etti ve geçici üçüncü radyasyon kuşağı hakkında ilk verileri sundu.
Planlanandan erken düşüyor
Uzay aracının görevi 2019’da yakıtının tükenmesiyle sona erdi. Başlangıçta 2034 yılına kadar yörüngede kalması planlanan Van Allen Probe A, Güneş’teki yüksek faaliyetler nedeniyle üst atmosferdeki sürtünmeyi artırarak yörüngesini beklenenden daha hızlı kaybetti. NASA, aracın atmosfere girerek yanmasını önceden planlamış, bu yöntemle uzay enkazının aktif uydular veya Uluslararası Uzay İstasyonu ile çarpışma riski azaltılmıştı.
Ne zaman atmosfere girecek?
İlk tahminlere göre Van Allen Probe A, Salı akşamı atmosfere girecek. NASA ve ABD Uzay Kuvvetleri, girişin TSİ’ye göre Çarşamba gece saatlerine denk geleceğini, yaklaşık 24 saatlik bir belirsizlik payı bulunduğunu açıkladı.
Uzay enkazı sorunu
Atmosfere giren uzay enkazlarının bir kısmı zaman zaman yeryüzüne ulaşabiliyor. 2024’te Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan atılan bir parça, Florida’da bir evin çatısını delmişti. Araştırmacılar, her hafta ortalama bir roket gövdesi veya uydu parçasının atmosfere girerek yeryüzüne ulaştığını belirtiyor.
