ABD'de son dönem böbrek yetmezliği yaşayan 66 yaşındaki Tim Andrews, genetiği değiştirilmiş bir domuzdan alınan böbrekle 271 gün boyunca diyalize ihtiyaç duymadan yaşadı. Organın işlevini kaybetmesinin ardından Andrews'a başarılı bir şekilde insan böbreği nakledildi.
Vaka, hayvandan insana böbrek naklinin uygun bir insan organı bulunana kadar geçici bir çözüm olarak kullanıldığı ilk başarılı örnek olarak kayıtlara geçti. Araştırmanın sonuçları The Lancet dergisinde yayımlandı.
İnsan böbreği bulma ihtimali yüzde 9'du
Tip 2 diyabete bağlı son dönem böbrek yetmezliği bulunan Andrews'un, beş yıl içerisinde uygun bir insan böbreğine ulaşma ihtimalinin yalnızca yüzde 9 olduğu hesaplandı. Aynı süreçte hayatını kaybetme veya sağlık durumu nedeniyle nakil listesinden çıkarılma riskinin ise yüzde 40'ın üzerinde olduğu belirtildi.
Andrews'a 25 Ocak 2025'te Massachusetts General Hospital'da genetiği değiştirilmiş domuz böbreği nakledildi. Ameliyat, ağır hastaların henüz genel kullanıma sunulmayan tedavilere erişmesine olanak sağlayan özel izin kapsamında gerçekleştirildi.
Domuzun DNA'sında 69 değişiklik yapıldı
“Wilma” adı verilen Yucatan cinsi minyatür domuzun DNA'sında, böbreğin insan vücuduyla daha uyumlu hale getirilmesi amacıyla 69 genetik değişiklik yapıldı.
Değişikliklerin bir bölümü organın insan bağışıklık sistemi tarafından hızla reddedilmesini önlemeyi, bir bölümü ise domuzlardan insanlara geçebilecek virüs riskini azaltmayı hedefledi. Ayrıca iltihaplanma, kanın pıhtılaşması ve bağışıklık sistemiyle ilişkili bazı insan genleri organa eklendi.
Nakledilen böbrek ameliyat sırasında idrar üretmeye başladı. İlk hafta günde dört ila beş litre idrar üreten organ, Andrews'un diyalize ihtiyaç duymamasını sağladı.
271 gün sonra domuz böbreği çıkarıldı
Nakilden yaklaşık iki hafta sonra Andrews'un bağışıklık sisteminin böbreğe saldırdığına ilişkin ilk reddetme belirtisi ortaya çıktı. Doktorlar durumu bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlarla kontrol altına aldı.
Yaklaşık altı ay sonra böbreğin damarlarında hasar ve iltihaplanma gelişti. Damarların içerisinde oluşan pıhtılar, organın kanı süzme kapasitesinin giderek azalmasına neden oldu.
Hasarın geri döndürülemez hale gelmesi üzerine domuz böbreği nakilden 271 gün sonra çıkarıldı. Andrews bir süre yeniden diyalize bağlandı.
Ardından insan böbreği nakledildi
Domuz böbreğinin çıkarılmasından birkaç ay sonra Andrews için uygun bir insan bağışçı bulundu. Ocak 2026'da gerçekleştirilen insan böbreği naklinin başarılı olduğu ve nakledilen böbreğin takip sürecinde normal şekilde çalışmayı sürdürdüğü açıklandı.
Araştırmacılar, domuz böbreğinin Andrews'un bağışıklık sisteminde sonraki insan naklini zorlaştırabilecek yeni antikorların oluşmasına yol açmadığını belirledi. Hastada domuz kaynaklı herhangi bir virüs veya başka bir hastalık etkenine de rastlanmadı.
Hayvan organları gelecekte köprü tedavisi olabilir
Araştırmacılar, elde edilen sonuçların hayvan organlarının uygun bir insan organı bulunana kadar geçici bir “köprü” olarak kullanılabileceğine işaret ettiğini belirtti.
Bununla birlikte çalışmanın yalnızca tek bir hasta üzerinden gerçekleştirildiğine dikkat çekildi. Yöntemin güvenliği ve uzun vadeli başarısının değerlendirilebilmesi için daha geniş kapsamlı klinik araştırmalara ihtiyaç olduğu vurgulandı.
